آموزش و نگهداری سگ

تولید مثل سگ و 5 نکته اساسی که باید در این خصوص بدانیم

تولید مثل سگ و 5 نکته اساسی که باید در این خصوص بدانیم

تولید مثل سگ و انتخاب جفت مناسب یکی از مهم ترین اصول در بقا و ادامه نسل این حیوانات می باشد که در ادامه به مطالب مهمی در این رابطه اشاره می کنیم.

اگر تصمیم دارید از سگ، توله بگیرید، توضیحاتی که در این فصل ارائه می کنیم، میتواند برایتان سودمند واقع گردد. حتی اگر به تازگی توله سگی را آورده باشید و بخواهید حیوان را بزرگ کنید بهتر است از راهنمایی های این بخش استفاده کنید.

بنابراین مسئولیتی را که در تولیدمثل سگ بر عهده گرفته اید، ساده نشمارید. نزادهای متفاوتی در سراسر دنیا زندگی می کنند و بسیاری از آنها مورد پسند علاقمندان به سگ نیستند که این امر در تولید مثل سگ باید مدنظر قرار گیرد.

پس بهتر است پیش از آبستن شدن سگ، برنامه مشخصی را در نظر بگیرید. اگر تصور می کنید که با آبستن شدن سگ و فروش توله ها می توانید مخارجی را که صرف حیوان کرده اید، به دست آورید، پس بدانید که خیلی خوش بینانه فکر کرده اید زیرا تعداد معدودی از افراد می توانند این کار را به خوبی انجام دهند.

آنها هزینه نگهداری سگی از نژاد خاص را متقبل شده اند و از طرفی هزینه های مربوط به خدمات دامپزشکی و امور زایمان و غذای مادر و توله را در نظر گرفته اند و زمانی را هم صرف نگهداری از سگ ها نموده اند. سگهایی که برای نسل گیری به کار می روند، هزینه های خاص خود را دارند.

از یک پرورش دهنده بپرسید، سگی که دچار سخت زایی می شود و نیاز به عمل سزارین دارد، چه مشکلاتی به همراه دارد. یا وقتی شاهد مرگ سگ ماده اصیل و توله هایش است، چه احساسی دارد. درصد بالایی از مرگ ومیر سگ ها به علت زایمان است.

اینکه توله های بی مادر را بتوان به خوبی بزرگ کرد، خود جای بحث دارد. اگر هنوز تصمیم به این کار دارید، در مورد ظاهر سگ ها در نسل بعد دقت کنید که همان جذابیت و زیبایی پدر و مادر خود را داشته باشند. این بررسی ها کمک می کند که به مشکلات و مسئولیت های تولید مثل بیاندیشید.

اگر می خواهید یک پرورش دهنده سگ باشید، امیدواریم این باور را پذیرفته باشید که هر توله ای که به دنیا می آید، باید خصوصیات والدینش را نشان دهد و حتی بهتر از آنها باشد. این نگهداری و پرورش سگ بدان معنی است که از سگ های ولگرد خیابان نباید برای آبستن کردن سگ ماده استفاده کرد، چون این حیوان از نظر ژنتیکی صفات مورد نظر شما را ندارد.

باید در جستجوی نژاد خاصی باشید. بدین ترتیب می توانید ناتوانی ها و کاستی های نژادی سگ خود را جبران کنید. اگر حیوانتان خصوصیات خوبی دارد آنها را تقویت نمایید. نتیجه بصیرت شما بارز شدن صفات ارثی و زیبایی هر چه بیشتر سگ خواهد بود.

تولید مثل سگ و انتخاب جفت مناسب :

در اینجا هدف، کاوش در مورد ژنتیک سگ های برتر نیست. کتاب های بی نظیر و متعددی در مورد ژنتیک سگها و نحوه نسل گیری آنها نگاشته شده است. در این بحث سه هدف مهم را در ارتباط با انتخاب جفت مناسب پیگیری می کنیم:

هدف اول: علم ژنتیک پیچیده تر از آن است که به نظر می رسد. نکته در انتخاب حیواناتی است که مکمل یکدیگرند. مثلا اگر سگ شما پوست و موی چندان زیبایی ندارد، باید جفتی که این صفات را دارا می باشد انتخاب کنید. انتخاب جفت مناسب کار بسیار پیچیده ای است زیرا باید تمامی عوامل را بسنجید. بهترین سگ ها را می توانید نزد پرورش دهندگان بیابید.

اهداف دوم و سوم را در دو کلمه خلاصه می کنیم، خلق و خوی و سلامتی خلق وخو یک خصوصیت ارثی در سگ ها است. انتخاب باید از بین نژادهای مختلف برای اهداف مشخصی باشد.

انتخاب جفت مناسب

انتخاب جفت مناسب

مثلا اگر سگی می خواهید که سورتمه را بکشد و یا استعداد در تعقیب بوی شکار را داشته باشد، باید از بین نژادهای معینی به دنبال جفت مناسب برای سگ خود باشید. تاثیرات ارثی خلق و خوی یا سرشت سگ ها بسیار پیچیده است.

با وجود این هیچگاه از سگی که این خصلت را ندارد برای تولید مثل استفاده نکنید. دقت کنید که نباید بدون برنامه و مطالعه تولید مثل انجام شود. چون ممکن است بدون مطالعه سگ تازه ای به دنیا آید که بسیار بدخلق و از نظر نژادی بیارزش باشد و با این کار به خصوصیات نژادی یک جمعیت سگ لطمه وارد آورید.

بعضی از بیماری های وراثتی وجود دارند که باعث فلجی و لنگش سگ ها می شوند. گاهی نیز بیماری های کشنده ای از راه وراثت منتقل می شوند. دقت کنید از طریق تولید مثل، بیماری های ارثی را به نسل بعدی انتقال ندهید.

تظاهرات بالینی بعضی از این بیماریها، بعد از مدت ها به وجود می آید. مثلا توله ای که بسیار مورد علاقه خانواده ای است در سن یک سالگی مبتلا به بیماری وراثتی لنگش در مفصل ران و لگن می شود.

اگر میدانستید که مادرش مبتلا به چنین عارضه ای بوده است مسلما باید بیشتر به امر تولیدمثل توجه می نمودید. بهتر است قبل از اقدام به تولید مثل در مورد بیماریهای مادر زیادی و ارثی سگ از دامپزشک راهنمایی بگیرید.

تولید مثل سگ و فیزیولوژی دستگاه تناسلی :

سن بلوغ در سگ ها به میزان زیادی بستگی به نژاد آنها دارد. نژادهای سبک نسبت به نژادهای سنگین زودتر بالغ می شوند. به طور کلی سگ نر بعد از شش ماهگی بالغ می شود تا سنین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی به بلوغ کامل می رسد.

سگ های نر سالم تا سن هشت تا ده سالگی از نظر تولیدمثلی فعالند. سگ نر بالغ همیشه آماده جفت گیری است سگ های ماده اولین فحلی را بعد از شش ماهگی تجربه می کنند. چون تفاوت های بسیاری در این زمینه وجود دارد؛ به عنوان مثال، بروز اولین فحلی در نژادهای بزرگ در سن ۱۸ ماهگی چندان عجیب نیست.

فحلی با فاصله ۶ تا ۷ ماه اتفاق می افتد که به نژاد و خصوصیات فردی بستگی داشته و تا مدت ها ادامه خواهد داشت. در طول دوره فحلی سگ ماده قابلیت بارور شدن را دارد و سگ نر را می پذیرد. دوره تولیدمثل سگ ماده به چهار بخش تقسیم می شود:

1- پرواستروس :

زمانی است که نرها به سمت مادهها جلب می شوند و ترشحات مهبلی به خوبی قابل مشاهده است. همچنین ترشحاتی از قسمت های خارجی دستگاه های تناسلی ماده نمایان می شود. پرواستروس به مدت ۹ روز ادامه پیدا می کند. با وجود این ماده ها در این مدت اجازه جفت گیری به سگ نر را نمیدهند.

۲- استروس :

تقریبا ۹ روز طول می کشد. در طی این مرحله سگ ماده به سگ نر اجازه پرش را داده و تخمک گذاری (اوولاسیون) اغلب در ۴۸ ساعت اول رخ می دهد. البته این وضعیت متغیر است. اگر در مدت استروس سگ ماده اسپرم دریافت نماید، بارور می شود.

٣- دی استروس :

مرحله سوم که ۹۰-۷۰ روز به طول می انجامد و مجرای دستگاه تناسلی در این مدت تحت کنترل پروژسترون می باشد. چه سگ آبستن شود، چه نشود، این دوره پدیدار می شود. آبستنی کاذب حالتی است که در آن سگ علائم آبستنی را نشان می دهد، ولی آبستن نشده است. آبستنی کاذب بیشتر در دوره های دی استروس مشاهده می شود.

۴- آنستروس :

این دوره بعد از دی استروس ادامه می یابد و فعالیت جنسی رخ نمی دهد و به مدت سه تا چهار ماه ادامه می یابد.

تولید مثل سگ :

در ارتباط با سن تولیدمثل عقاید و نظرات مختلفی بیان شده است ولی معمولا سگ را در اولین استروس آبستن نمی کنند و اگر آبستن شود دچار بیماری استرس زایمانی و استرس دوره شیرواردی می شود. زیرا هنوز خیلی جوان و در حال رشد می باشد. مورد دیگر آنکه، سگ ماده باید بین دوره های

نگهداری و پرورش سگ :

استروس استراحت نماید. پس پشت سر هم و در دوره های استروس متوالی نباید آبستن شود. اگر در اولین استروس و یا استروس متوالی، آبستن شود باید بیشتر از همیشه مراقبش باشید تا خطر مشکلات بالقوه ای که حیوان را تهدید می کند، کاهش یابد. در این زمینه از دامپزشک راهنمایی بخواهید.

حداقل یک ماه قبل از آبستنی، باید در وضعیت جسمی خوبی قرار داشته باشد باید تاکید کرد که نباید بیش از اندازه چاق شود و عضلاتش باید در وضعیت خوبی قرار داشته باشد.

قبل از آبستن شدن، حیوان را ورزش دهید. با توجه به نظرات دامپزشک، واکسن های ضروری را تجدید کنید و از نظر بیماری های انگلی حیوان را مورد آزمایش قرار دهید. اگر بیمار بود، باید تحت درمان قرار گیرد. در ضمن از نظر بیماری بروسلوز نیز باید مورد آزمایش قرار گیرد.

بروسلوز بیماری باکتریایی است که می تواند سبب نازایی و یا سقط جنین شود. از صاحب سگ نری که برای جفت گیری انتخاب کرده اید، سوال نمایید که آیا سگش را از نظر بروسلوز تست کرده است؛ زیرا سگ نر بیماری را به سگ ماده منتقل می کند.

البته انجام این تست قبل از هر زایمان عملی نیست. در این وضعیت بهتر است که سگ نر را از سگ هایی که تازه زایمان کرده اند و توله هایشان را شیر میدهند، جدا نگهدارید. هر سگ حداقل دو بار در سال باید تست شود. مدیریت تولیدمثل از نژادی به نژاد دیگر فرق می کند.

بیشتر اوقات جفت گیری باید بین ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از شروع دوره پرواستروس انجام گیرد. علائم استروس در بیشتر سگ های ماده مشخص است. اما در بعضی ها باید از مهبل نمونه آزمایشگاهی تهیه شود و توسط دامپزشک بررسی شود.

هنگامی که سگ ماده برای سگ نر می ایستد باید جفت گیری دو یا سه بار انجام گیرد تاباروری خوبی را در پی داشته باشد. وقتی سگ های ماده در محیط جدیدی قرار بگیرند میل به جفت گیری را تقریبا حفظ می کنند.

بنابراین سگ های ماده می توانند به عنوان جفتی مناسب مطرح باشند. اگر می خواهید سگ نر جوانی را برای تولیدمثل انتخاب کنید، برای اینکه جفت گیری با موفقیت همراه شود لازم است سگ ماده با تجربه ای را برایش در نظر بگیرید.

با وجود این گاهی اوقات جفت گیری باید به کمک مربی سگها انجام شود و بعضی از نژادها به کمک مربی نیاز دارد. زیرا ساختمان آناتومیکی بدنشان شکل به خصوصی دارد.

در طول تولید مثل سگ و عمل جفت گیری سگ نر روی سگ ماده پریده، سگ ماده را به وسیله دستانش گرفته و عمل جفت گیری انجام می گیرد؛ در این حالت لگن سگ نر ثابت می شود. سپس دو سگ کاملا به هم متصل می شوند و یک ترشح طبیعی از آلت سگ نر خارج می شود.

جفت گیری حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه به طول می انجامد. سعی نکنید سگ ها را در حین بند شدن (قفل شدن) از همدیگر جدا نمایید چون به هر دوی آنها آسیب می رسد. بالاخره به طور طبیعی از هم جدا خواهند شد.

در سگ ها تلقیح مصنوعی نیز صورت می گیرد. جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید به دامپزشکان متخصص در زمینه مامایی و بیماری های دستگاه تناسلی مراجعه نمایید. آبستنی سگ ها تقریبا ۶۳ روز بعد از لقاح به طول می انجامد. علائم آبستنی شامل افزایش اشتها، وزن و افزایش اندازه پستانه می باشد.

سگ هایی که آبستنی کاذب دارند نیز این علائم را نشان می دهند. دامپزشک آبستنی را از طریق لمس محوطه شکمی در بیست و هشت روزگی تشخیص می دهد. همچنین با استفاده از اولتراسونوگرافی و یا اشعه X قادر به تشخیص خواهد بود.

سگ آبستن

سگ آبستن

در هنگام آبستنی باید به نیازهای تغذیه ای مادر توجه بیشتری شود. دامپزشک راهنمایی های لازم را برای رسیدگی به اوضاع سگ قبل از آبستنی، در طول آبستنی و بعد از آن ارائه می نماید.

چند روز قبل از زایمان، حیوان از غذا خوردن امتناع ورزیده و شروع به ساختن لانه ای می کند که توله هایش را در آن قرار دهد. بدین منظور می توانید سگ ماده را در جعبه ای قرار دهید تا زایمان کند. اتاقی را به حیوان اختصاص دهید، تا مجوبر به انتخاب فضای زیر تختخواب یا سایر نقاط منزل نشود.

جعبه ای که برای زایمان در نظر گرفته اید باید به حد کافی بزرگ باشد تا در آنجا احساس راحتی کند. آن را در محلی گرم، خشک و دور از سر و صدا قرار دهید. همچنین حوله و یا وسیله نرم دیگری را درون جعبه بگذارید.

روزنامه، وسیله خوبی برای این منظور می باشد و در صورت کثیف شدن در حین زایمان می توانید آن را به راحتی تعویض نمایید. وقتی زایمان سپری شد می توانید وسیله دیگری را جایگزین جعبه کنید.

کمی پیش از زایمان، دمای بدن مادر تا ۹۹ درجه فارنهایت (۳۷/ ۲ درجه سانتیگراد) کاهش می یابد. حتی پایین تر هم می رود. دمای طبیعی بدن سگ بین ۱۰۰ (۳۷/ ۸ درجه سانتی گراد) تا ۱۰۲/5  درجه فارنهایت (۳۹ / ۲ درجه سانتی گراد) می باشد. در این زمان موهای سطح شکم را بتراشید تا توله ها به راحتی سر پستانک ها را پیدا کنند.

اگر موهای سگ ماده بلند و متراکم است، باید اطراف دستگاه تناسلی را نیز بتراشید و تمیز کنید. تقریبا ۲۴ ساعت بعد از کاهش دمای بدن، حیوان وارد اولین مرحله زایمان می شود. در این مرحله سرویکس باز شده و مجرای زایمان برای عبور توله ها باز می گردد.

در این موقع حیوان نفس نفس می زند و به شدت بی قرار است و گاهی حالت تهوع نیز دارد. تهوع در شروع مراحل زایمان عادی است اما استمرار استفراغ ممکن است از علائم بیماری خاصی باشد. این مرحله با فشار آوردن در ناحیه شکم توسط حیوان ادامه می یابد و باعث خروج توله ها و جفت می شود.

توله :

اغلب سگ ها به راحتی زایمان می کنند و نیاز به کمک ندارند. هر توله به همراه جفت خود خارج می شود. جفت را باید سریعا جدا نمود تا توله ها بتوانند تنفس کنند. معمولا مادر به تنهایی پرده های جنینی را از روی نوزادان بر می دارد و جفت و پرده های جنینی را می خورد.

بعد بند ناف را جدا می کند. بعد از زایمان، مادر توله هایش را می لیسد این کار موجب تحریک تنفسی در آنها می شود. لیسیدن تا سه هفته ادامه می یابد. همچنین این کار باعث تحریک توله ها به دفع مدفوع می گردد.

بدون کمک مادر توله ها نمی توانند به راحتی مدفوع را دفع کنند. در این موقع مادر مشغول پاک کردن توله هایش است. آنها را گرم می کند به آنها اجازه میدهد از پستان هایش شیر بخورند. توله باید بالافاصله پس از تولد شیر بخورد.

توله سگ

توله سگ

در این زمان ترکیب شیر از آغوز است و حاوی آنتی بادی های مادری است که درست بعد از نگهداری و پرورش سگ تولد در غدد پستان تولید می شوند. کلستروم باعث می شود که توله ها در روزهای ابتدایی تا هنگامی که سیستم ایمنی آنها کامل می شود در برابر عفونت ها ایمن باشند.

در موقع تولد توجه به تعداد جفتها مهم است چون ممکن است سگ نتواند تمام جفتها را خارج کند. باقی ماندن جفت در رحم موجب بروز عفونت رحمی می شود که در این صورت باید به سرعت آن را خارج کرد.

حتی اگر توله ای هم در رحم باقی مانده باشد فقط چند دقیقه فرصت برای انجام تولد دارد. زیرا اکسیژن کافی را دریافت نخواهد کرد. در ابتدا از ناحیه جلوی سر توله، پرده های جنینی را پاره کرده سپس قسمت های عقبی را جدا نمایید.

اگر موکوس و مایعی دور دهان توله بود، آنها را پاک کنید و بعد با یک حوله بدن او را مالش دهید تا خون به جریان بیافتد. بند ناف را به وسیله نخ ابریشمی ببندید. محل قطع بند ناف باید در فاصله ۵ سانتی متری از شکم باشد. محل قطع بند ناف را با تنطورید ضدعفونی نمایید تا موجب عفونت نگردد.

چه موقع باید دام پزشک را مطلع نمود :

اگر در حین زایمان اتفاقات ناگواری رخ داد، در خبر کردن دامپزشک تردید نکنید. وضعیت های غیر طبیعی که می تواند در زایمان اتفاق افتد، به شرح زیر می باشد:

  1. ۱- درد بسیار شدید
  2. ۲- استمرار فشار زایمان بیش از سه ساعت بدون خارج شدن توله که گاهی فقط یک توله بیرون می آید و گاهی هم توله ای خارج نمی شود.
  3. ٣- لرزش بدن و احساس سرما، حالت شوک و غش.
  4. ۴- خروج یک مایع سبز رنگ غلیظ همراه با مایع خون آلود قبل از تولد اولین توله (بعد از خروج اولین توله این مورد طبیعی می باشد).

همچنین بهتر است دامپزشک را روز بعد از تولد توله ها به منظور بررسی سلامتی مادر و توله هایش باخبر کنید.|

تولید مثل سگ و توله های تازه متولد شده :

توله های تازه متولد شده نمی تانند دمای بدنشان را حفظ نمایند. از این رو باید در محلی که دمای آن حدود (۲۹ / ۴ درجه سانتی گراد) ۸۵ درجه فارنهایت باشد، نگهداری شوند. سرما در این دوره زندگی نگران کننده است.

توله ها مستعد ابتلا به بیماری های عفونی می باشند. در آب و هوای سرد، محیط زندگی آنها باید به وسیله کیسه های آب گرم و یا لامپ های گرمازای برقی و یا بطری های آب داغ که توسط حوله ای پوشانده شده اند، گرم نگه داشته شود.

گاهی اوقات سگ مادر توانایی و یا تمایل به نگهداری توله ها را ندارد. در این هنگام، وظیفه شماست که به توله ها غذا بدهید و بدنشان را برای خروج مدفوع تحریک کنید و آنها را گرم نگهدارید. شیر گاو نسبت هب شیر سگ مواد مغذی کمتری دارد. چه از نظر پروتئین های آن و چه از نظر انرژی و میزان کلسیم و فسفر شیر سگ کامل تر است.|

ماده ترکیبی آغوز را به همراه شیشه و سر پستانک از فروشگاه حیوانات خانگی و یا بیمارستان دامپزشکی خریداری نمایید. بطری را کج کنید تا هوا وارد گلوی توله نشود. توله نباید شیر را با سرعت بخورد. سوراخ نوک پستانک باید به اندازه ای باشد که تراوش شیر به آهستگی صورت گیرد.

توله ها را بعد از هر وعده غذایی با ماساژ دادن ناحیه مقعدی به وسیله پارچه کتانی وادار به دفع مدفوع نمایید. در ارتباط با توله هایی که به کمک شما متولد می شوند، زمان ارزش زیادی دارد. در این شرایط تولد توله ها بدون اشکال نخواهد بود.

در مورد ماده سگ هایی که از پذیرش توله ها امتناع می کنند، دقت بیشتری کنید و از آبستن شدن آنها جلوگیری نمایید. اگر آبستن شد، خود را برای پذیرش مسئولیت بزرگ کردن توله ها آماده کنید.

از شیر گرفتن توله ها :

در تولید مثل سگ و برای شروع از سه هفتگی و تا قبل از سن ده هفتگی: چهار وعده غذا در روز که مقدار آن براساس نژاد و جثه متفاوت است: اولین وعده عبارت است از یک تخم مرغ خام یا یک تخم مرغ آب پز سفت که کاملا خرد شده است.

دومین وعده شامل پنیر رنده شده با کاهو، هویج، کلم یا گل کلم که کاملا ریز شده است. سومین وعده شامل گوشت قرمز خام – قیمه شده و همراه با سبزیجات خام تازه ای که خرد شده باشد. چهارمین وعده: گوشت قرمز یا سفید خام یا پخته که این بار نیز سبزیجات تازه به آن اضافه شده است.

نوشیدنی: می تواند هم شیر و هم آب باشد که باید بدون محدودیت در دسترس حیوان باشد تا آنجا که به مقدار غذا مربوط می شود باید مجموع مقدار روزانه آن برای نژادهای کوچک تر حداقل ۱۱۳ گرم و برای نژادهای بزرگتر دست کم ۴۵۴ گرم باشد.

از سن ده تا شانزده هفتگی باید مقدار غذا همگام با رشد سگ رفته رفته افزایش یابد مواد غذایی اساسی باید به گونه بالا حفظ شوند ولی می توان شیر را قطع کرد و تنها از آن برای آشامیدن استفاده نمود: تعداد وعده ها بایستی به سه مرتبه در روز کاهش پیدا کند (۸ بامداد- ۲ بعدازظهر و ۸ شب).

می توان برای کاستن از قیمت غذا که باید مقدار روزانه آن در سن ۱۶ هفتگی برای نژادهای کوچک تر به ۲۲۶ گرم و برای نژادهای بزرگ به ۹۰۸ گرم رسیده باشد تا ده درصد بیسکویت یا غذای آماده به آن افزود. پس از شانزده هفتگی: باید روزی دو مرتبه به سگ غذا داد در ساعت ۸ بامداد و ۸ بعدازظهر و این دو وعده غذای روزانه باید در بقیه طول زندگی سگ ادامه پیدا کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *